News archive 2007

De onderwijs- en opleidingprijs en onderzoeksprijs houden hun plek op de UMCG-dag. Dit jaar werd de reputatie die het UMCG heeft opgebouwd bij de vervolgopleidingen verpleegkunde in de etalage gezet. De onderwijsprijs is dan ook voor de vrouw die daar haar carrière aan wijdt en inmiddels
hoofd van het Wenckebach Instituut is, Petrie Roodbol. De onderzoeksprijs, inclusief 100.000 euro is voor hoogleraar medische microbiologie, Jan Maarten van Dijl (TRIO - Institute for Tranplantation, Immunology and Inflammation). Sibrand Poppema gaf aan dat de prijs vaak ging naar mensen die gewenst gedrag in onderzoek tonen. Dat speelde dit jaar ook, maar Van Dijl kreeg de prijs daarnaast ook omdat hij zo succesvol is in het binnenhalen van Europese subsidies en lid is van de ondernemingsraad. Van Dijl nam de prijs verrast in ontvangst en zei zijn kinderen ‘s avonds meteen te gaan vertellen dat je met gewenst gedrag prijzen kunt
winnen.

top

Currently, the Department of Epidemiology is involved in Escher programme, a prominent project of Top Institute Pharma. Escher is a collaborative project of several Dutch Universities and partners from Pharmaceutical Industry. The Escher project primary intention is to improve the scientific quality and efficiency of late phase drug research.

For the Escher project (Work package 3), we are currently seeking 2 PhD Fellows

Subjects for the PhD Fellows are:
1. Streamlining DATA management in regulating pharmaceutical products
2. An intelligent, automated learning, knowledge system to recognize patterns in regulatory and drug development DATA

top

Currently, the Department of Clinical Pharmacology is involved in Escher project (collaborative project of Top Institute Pharma, several Dutch Universities, and partners from Pharmaceutical Industry). The Escher project primary intention is to improve the scientific quality and efficiency of late phase drug research.

For the Escher project, we are currently seeking 3 PhD Fellows.  

Subjects for the PhD Fellows are:
1. Connecting BIOMARKERS and proxy-outcomes across different phases of drug development
2. Use and validation of BIOMARKERS and proxy-outcomes in pre- and post-registration setting
3. Improving patient SAFETY through better methods of clinical risk management

Qualifications: MD or degree in biomedical sciences or related field. Strong quantitative skills (Master in Epidemiology, Clinical Epidemiology or Public Health is appreciated). Motivated to work in cutting edge drug development research.

top

You are one of the few people in the Netherlands who has the potential to become an outstanding researcher. The NWO Talent days can help you on your way to the top.

You are cordially invited to participate in the next NWO Talent day 2007, which will be held on Tuesday 18 March 2008. Only a limited number of places are available.

Why the NWO Talent days? NWO tries to support and stimulate young scientific talent, e.g. NWO provides various grants for talented researchers (http://www.nwo.nl/subsidiewijzer).

NWO organises the Talent days to:
· provide you with the information, knowledge and skills you need to develop your scientific career;
· give you the opportunity to exchange experiences with other young researchers from a wide range of scientific disciplines.

Are the NWO Talent days something for me? If you are a researcher at the start of your career – i.e. a Ph.D. or a postdoc - then yes, they are.

How can I register? Registration is open from 6 December 2007 onwards. You can register by completing the registration form at www.nwo.nl/talentendag

NOTE only a limited number of places are available for the NWO Talentday on a first come first served basis. So register soon.

Very important!
Be aware that the following workshops will be held in Dutch:
- Netwerken doe je zo
- Subsidie aanvragen
- Creatief denken wetenschappelijk verantwoord!
- Mediatraining
- Onderhandelen

The two English-spoken workshops are:
- Write it Right
- Career Development in Academia

Where can I get more information? At www.nwo.nl/talentendag or talentendag@nwo.nl.

top

More than a 1,000 researchers have already participated in the NWO Talent Days, since we have started organizing them in 2003. Most participants clearly indicated to have a need for a follow-up, with more in-depth and personalized information. We received a lot of positive and enthusiastic reactions from the participants, and also many requests for continuing with these Talent Classes.

On 22 April, 20 May and 17 June 2008 we will have NWO-Talent Classes and you are invited to participate. Registration starts 17 December 2007. Here’s your chance to get professional training and advice against a reduced fee. Please check the website www.nwo.nl/talentclasses for registration and information.

top

Aantal COPD-patiënten zal nog drastisch toenemen.
Hard werken, op tijd met pensioen en dan nog jarenlang volop genieten van het leven. Het beeld van de vitale, mondige senior duikt vrijwel dagelijks op in advertenties voor vakantiebestemmingen en vitaminepreparaten. Zo oud worden, willen we allemaal wel! Voor patiënten met de chronische
aandoening COPD zit dat er niet in. Hoogleraar longziekten Dirkje Postma (GRIAC - Groningen Research Institute for Asthma and COPD): “COPD gaat nooit meer over. Je kunt er oud mee worden, maar niet gezond oud.” Een benauwend vooruitzicht.

top

Stempels op de strippenkaart van het leven.
Tweederde van de kankerpatiënten is boven de zestig als de diagnose wordt gesteld. Dat is niet zo vreemd, vindt prof. Liesbeth de Vries (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center), hoofd van de Afdeling Medische Oncologie van het UMCG: “Elke dag breken we cellen af en komen er nieuwe bij. Hoe langer je leeft, des te groter de kans dat je lichaam daarbij foutjes maakt.” Maar kanker treft ook jongere mensen. Die krijgen dan soms op latere leeftijd te maken met de gevolgen van de ondergane behandelingen.

top

Klontering van eiwitten voorkómen.
Ons lichaam bestaat voor een belangrijk deel uit eiwitten. Daarin kunnen weeffouten voorkomen.
Verkeerd gevouwen eiwitten gaan aan elkaar plakken, vormen klonters in de cel waardoor deze het
loodje legt. Ter bestrijding van die plakkerige eiwitten bezit de cel een opruim- en herstelsysteem. Bij veroudering lijkt dat systeem aan slijtage onderhevig, zegt prof. Harrie Kampinga, hoogleraar Celbiologie (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center). “We willen dat systeem een opkikker geven. Mogelijk kunnen we dan langer vitaal blijven.”

top

Gezond oud in een woud van genetische varianten.
Bijna alle ouderdomsziekten hebben een erfelijke component. Je krijgt ze omdat er ergens tussen de 22.000 genen die de mens rijk is, er een paar zitten die maken dat je er aanleg voor hebt. Wie
ouderdomskwalen wil doorgronden en voorkomen, of op zijn minst uitstellen, ontkomt er niet aan om uit te zoeken welke dat zijn. De groeiende kennis van het menselijk genoom en snelle technologische ontwikkelingen binnen de genetica maken dat steeds makkelijker, al vergt het nog grote inspanningen. Eén van de ziektes waar hoogleraar Humane genetica prof. Cisca Wijmenga (CLDS - Center for Liver, Digestive and Metabolic Diseases) zich mee bezig houdt is diabetes type 2. “We willen gewoon weten waarom iemand die ziekte krijgt”, zegt ze stellig. Overgewicht is een heel belangrijke risicofactor.

top

Verouderingsonderzoek met modelorganismen.
Muizen, ratten en andere zoogdieren staat biologisch dicht bij de mens en zijn daardoor gewilde
proefdieren voor medisch onderzoek. Maar dat geldt ook voor fruitvliegen, zebravissen en een
minuscuul wormpje. Hoe ver deze ook van ons afstaan, ze dragen veel bij aan het inzicht in het ontstaan van ouderdomsgerelateerde aandoeningen bij de mens. Ook in het UMCG worden ze druk bestudeerd, met name bij het onderzoek aan ziekten als die van Alzheimer en Parkinson. (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center/TRIO - Institute for Tranplantation, Immunology and Inflammation)

top

Drie generaties dertig jaar volgen.
Biobanken zijn onmisbaar voor het onderzoek naar de vraag waarom mensen gezond oud worden. In biobanken worden talloze gegevens van grote aantallen mensen verzameld en opgeslagen. Daaruit moeten antwoorden te destilleren zijn op complexe vragen als hoe iemands genetische aanleg en levensloop zijn gezondheid beïnvloeden. De grootste biobank van Nederland, LifeLines, wordt in Groningen opgebouwd onder de bezielende leiding van hoogleraar Endocrinologie prof. Bruce Wolffenbuttel (GIKD - Groningen Institute for Kidney Diseases).

top

“Nooit meer nee hoeven zeggen.”
Nieren worden steeds vaker afgestaan door levende donoren. Dat kan mits de donor goed gezond is. Diens leeftijd lijkt steeds minder van belang. Toch blijven de wachtlijsten voor een transplantatie lang. Volgens hoogleraar Experimentele nefrologie Gerjan Navis (GIKD - Groningen Institute for Kidney Diseases) is in het UMCG een uitstekende test ontwikkeld om de kwaliteit van iemands nieren te meten. “Dat heeft veel doorzettingsvermogen
gevraagd, maar levert nu waardevolle inzichten op in biologische veroudering en gezonder oud worden.”

top

Op zoek naar de biologie van de oude dag.
Veel patiënten in het ziekenhuis zijn al op leeftijd en komen met klachten waar ze in hun jongere jaren geen last van hadden. Vaak zijn die chronisch en zullen ze er de rest van hun leven van te lijden hebben. Een flink aantal oudere patiënten heeft er bovendien meerdere onder de leden. Ouderdom komt nu eenmaal met gebreken. Maar waarom is dat eigenlijk zo? Kan er meer gedaan worden om ouderdomskwalen te voorkomen? Deze vragen staan de komende jaren in het UMCG voorop. Decaan prof. Sibrand Poppema (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) geeft uitleg.

top

Recently NWO has published the deadlines for the future rounds of the Program Innovational Research Incentives Schemes. We ask your attention for the application dates:

Veni round 10:
Application date UMCG/Research Office: December 3 2007
Digital application date / NWO: January 8 2008

Vidi round 6:
Application date UMCG/Research Office: 19 november 2007
Digital application date / NWO: January 8 2008

Vici round 6:
Application date UMCG / Research Office: February 4 2008
Digital application date / NWO: April 1 2008

For more information about UMCG applications:
http://www.rug.nl/umcg/onderzoek/subsidies/subsidieagenda

ms. Anjo van Apeldoorn, Research Office, E: j.m.van.apeldoorn@med.umcg.nl, T: 050 363 3040

top

Het is mogelijk om op basis van DNA-onderzoek in te schatten of iemand veel risico loopt om de ziekte van Crohn te krijgen. Ook het beloop van de ziekte is hiermee te bepalen. Het is voor het eerst dat op basis van DNA-analyse uitspraken gedaan kunnen worden over het beloop van een complexe ziekte met meerdere ontstaansfactoren als de ziekte van Crohn. Dit blijkt uit onderzoek van maag-darm-leverarts Rinse Weersma van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Hij promoveert op 17 oktober op zijn onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen. (CLDS - Center for Liver, Digestive and Metabolic Diseases)

top

Sinds 1951 reizen zo’n 20 Nobelprijswinnaars elk jaar in juli naar Duitsland om samen met 500 jonge veelbelovende studenten en onderzoekers deel te nemen aan de Lindau Nobel Laureate Meetings. Dit jaar stond de Meeting in het teken van Fysiologie en Geneeskunde. Op voordracht van hoogleraar Celbiologie Gerald de Haan (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) was stamcelonderzoeker Aleksandra Rizo-Crcareva (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) erbij: “Geweldig om deze speciale mensen te mogen ontmoeten.”

top

Spring 2008: PhD Practical Course on Advanced Microscopy Dept. of Cell Biology/ Molecular Imaging and Electron Microscopy, UMCG. 3 weeks' programme (4 hrs a day) with both theoretical and practical issues, (inter)national speakers and concluding minisymposium. Call for enrolment will be in October.

top

Project and job description: a fellowship in support of a PhD training (scholarship student) is available to study and perform research in the area of small molecule development of gene transcription. The PhD training will mainly focuss on organic synthesis of small molecules and the biophysical characterization of enzyme inhibition. The research will focus on the Lysine acetyl transferases that modify the histones, which are key regulatory structures for gene transcription. This type of regulation in gene expression is call epigenetics and respresents a challenging and modern field of research.
Job requirements: Education: A master degree in Chemistry, Chemical Biology or Pharmacy or a comparable area of competence.

top

Publiceren met Word, tekstverwerking voor AIO's, die gegeven wordt op 24 t/m 27 september
(4 ochtenden). Deze cursus wordt in brede kring ervaren als onontbeerlijk voor AIO's. Desgewenst vindt u meer informatie op http://www.rug.nl/rc/onderwijs/cursus/basispub

top

The recipient of the 2007 Alfred Tissieres Young Investigator Award of the Cell Stress Society International was Dr. Ellen Nollen (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center). This award, given at the World Conference of Stress (23-26 August 2007 Budapest, Hungary) is attributed to promising researchers active in the field of chaperones, protein folding and folding diseases.

top

De FIGON heeft de Labdag voor labtechnici oa in het leven geroepen om ze een "eigen" dag te geven om op deze wijze hun waardering te uiten voor de werkers op het lab. Het probleem is dat deze groep moeilijk te bereiken is. Daarom wil ik jullie nogmaals wijzen op de Symposium van de Labtechnici op de 1e dag van de GMD. Wilt u uw labtechnici wijzen op deze dag (zie ook www.labtech.nl) en hun stimuleren er heen te gaan.

Ook is de aanmelding termijn voor de Award verlengt tot 7 september. Een mooie gelegenheid om uw excellente analist eens in het zonnetje te zetten. Voor details verwijs ik u graag naar http://www.labtech.nl/awards.html .  Het Figon secretariaat zal het DB tussen 10 en 15 september vragen om een kandidaat te selecteren.

Namens het Comité: Mies van Steenbergen

top

Cairns, Australia, June 17-20, 2007
Ms. Isabelle Lombaert (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) is a 4th year PhD-student at the Department of Cell Biology, section Radiation and Stress Cell Biology, culturing endogenous salivary gland stem cells to be used for transplantation purposes.

top

Een angstaanjagend beeld: atleten die op de keukentafel knutselen met genetisch materiaal om zo
hun prestaties te bevorderen. Volgens Hidde Haisma (BDDD - Institute for Biopharmaceuticals: Discovery, Design, Delivery), professor therapeutische genmodulatie aan de Rijksuniversiteit Groningen, is dat toekomstbeeld helemaal niet zo vreemd. Want, zo meent hij, gendope is vrij eenvoudig te maken en, heel belangrijk, nog nauwelijks op te sporen.

top

Breast milk from women in regions where the first humans likely emerged suggests that Western diets — with their high amounts of carbs, sugars, salts and oils — go against the optimal human diet. That conclusion comes from a new study that also suggests infant formula guidelines, which are based on Western dietary recommendations, need reassessment. "It is somewhat strange to first drastically deviate from what we as Homo sapiens derive from in an evolutionary sense, then, because of this deviation, we get all kinds of new diseases that many blame on environment, notably diet, and then we set recommendations on the basis of this abnormal diet!" author prof. dr. Frits Muskiet (S&A - Synthesis and Analysis) told Discovery News.

top

Dr. Marianne Rots heeft een Vidi-subsidie toegekend gekregen van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Haar onderzoek is getiteld Slapende genen wakker maken. Kankercellen groeien ongeremd doordat bepaalde anti-kankergenen inactief zijn. De activiteit van een gen wordt ondermeer bepaald door de verpakking van dat gen. Door de genverpakking te veranderen beogen de onderzoekers specifiek anti-kankergenen te reactiveren waardoor kankergroei stagneert. De jonge excellente wetenschapper krijgt maximaal 600.000 euro om vijf jaar lang een eigen onderzoekslijn op de zetten. Dr. Ykelien Boersma (BDDD - Institute for Biopharmaceuticals: Discovery, Design, Delivery) kreeg een NWO Rubicon-subsidie voor ontluikend wetenschappelijk talent. Zij krijgt een verblijf aan een buitenlands instituut vergoed en zal voor 24 maanden naar de Universität Zürich gaan.

top

Nog nooit aangetroffen, maar nu al verboden: gendoping. Laat je lichaam zelf zijn eigen overvloedige epo maken. Een methode die er geheid aan zit te komen. En waar je nauwelijks op bent te betrappen. De gentherapie lijkt sporters mogelijkheden te over te bieden om goed vals te spelen. De werkelijkheid is evenwel weerbarstig. ‘Gentherapie verkeert nog steeds in het experimentele stadium’, zegt Hidde Haisma (BDDD - Institute for Biopharmaceuticals: Discovery, Design, Delivery), hoogleraar therapeutische genmodulatie aan het Universitair Centrum voor Farmacie in Groningen en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Gentherapie. ‘Het zijn eigenlijk uitsluitend de academische ziekenhuizen die er al aan doen. En dan nog hoofdzakelijk voor patiënten met een uitzichtloze prognose, zoals kankerpatiënten.’

< Full article: Website Intermediair, juni 2007>	<scientific publications prof. Haisma >
< Video Zembla 15 april 2007 >

top

Een gen dat het risico op prostaatkanker vergroot, blijkt juist beschermend te werken voor type 2 diabetes. Het gaat om mutaties in het TCF2 gen. Dit blijkt uit onderzoek van Cisca Wijmenga (hoogleraar Humane Genetica) en Marten Hofker (hoogleraar Moleculaire Genetica) (beiden CLDS - Center for Liver, Digestive and Metabolic Diseases) van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Zij zijn al enige tijd betrokken bij een groot internationaal onderzoek –deCODE- naar de genetica van type 2 diabetes. Zij publiceren deze week over de uitkomsten van hun onderzoek in Nature Genetics.

top

Planten worden sinds mensenheugenis gebruikt als medicijn, ook in de moderne geneeskunde. Kennis van biosyntheseroutes in planten gecombineerd met moderne biotechnologische technieken maken het mogelijk deze plantenstoffen te produceren in andere organismen. Deze aanpak biedt nieuwe perspectieven voor efficiëntere productie van geneesmiddelen en voor het vinden van nieuwe leads. (BDDD - Institute for Biopharmaceuticals: Discovery, Design, Delivery)

top

De bermen staan er vol mee: fluitenkruid. Juist dit simpele plantje kon wel eens de bron zijn van een antikankermedicijn. De Kruidhof in Buitenpost kweekt het voor de RUG. “Je hoeft niet het tropisch regenwoud in te gaan.” Fluitenkruid kwéken? Het klinkt bizar voor een plant die zo algemeen is als brandnetel of zuring. Toch heeft dit onkruid de interesse van wetenschappers als Kayser (BDDD - Institute for Biopharmaceuticals: Discovery, Design, Delivery).

top

This autumn, it will be exactly seventy years ago that the Hungarian biochemist Albert Szent-Györgyi was awarded the Nobel Prize for Physiology and Medicine. The foundations for the award-winning research were laid in the period from 1922 to 1926 when he worked for the University of Groningen. To mark the occasion, the University Medical Center Groningen and the University of Groningen are organizing a symposium on 20 June 2007 entitled ‘Nobel Prize Recovered’.

top

In de gisteren gepubliceerde Tech 25, een opsomming van Nederlands meest veelbelovende innovatieve ondernemingen staat ook het onbekende Biorion Technologies (Klaas Poelstra - BDDD - Institute for Biopharmaceuticals: Discovery, Design, Delivery) uit Groningen. Wat is Biorion, vroegen we ceo Herman Steen.

top

Stamcelonderzoeker Gerald de Haan (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) van de RUG hield vorige week woensdag een presentatie voor Tweede Kamerleden, die zich buigen over een wijziging in de embryowet.

top

Research interest: a disturbed balance between formation and death of cells can lead to a variety of diseases such as cancer and diabetes. Our goal is to get insight in how cell-cell contact proteins act in concert with growth factor receptors in inhibition of proliferation.
The project: we will focus on a protein (EpCAM) which has been associated with cell proliferation. EpCAM has been proposed to weaken cell junctions and as such might negatively attribute to cell-cell contact inhibition.

top

Onderzoekers van het Universitair Medisch Centrum Groningen hebben in de ziekte coeliakie een nieuw gen geïdentificeerd. Het gevonden gen is waarschijnlijk betrokken bij de ontstekingsreacties die in de darm ontstaan na het eten van voedsel dat gluten bevat. De onderzoekers onder leiding van hoogleraar Genetica Cisca Wijmenga (CLDS - Center for Liver, Digestive and Metabolic Diseases) publiceren vandaag over hun onderzoek in het gerenommeerde wetenschapsblad Nature Genetics.

top

Prof.Dr. Hidde Haisma (BDDD - Institute for Biopharmaceuticals: Discovery, Design, Delivery) interviewed: more than two thousand years ago, naked athletes competed at the Olympic games in ancient Athens for eternal fame and an olive branch. Today, most athletes run, jump or swim not only for fame and honour but also for money— after all, a gold medal is the ticket to lucrative advertising contracts. Not surprisingly, professional sports now resemble high-tech races in which any technological trick is used to gain milli seconds to set the next record. This involves not only designing faster bobsleds, racing bikes or sharkskin swimsuits but also pushing the physical abilities of athletes by using the latest medical and biological research.

top

Stamcelonderzoeker Aleksandra Rizo uit de groep van prof. G. de Haan (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center), is uitgenodigd om in juli de 57ste Lindau Nobel Laureate Meeting bij te wonen. Rond de Bodensee ontmoeten vijfhonderd jonge onderzoekstalenten gedurende een week ruim twinitg Nobelprijswinnaars.  Ik verwacht vooral grote en inspirerende persoonlijkheden te ontmoeten. Maar één lezing gaat over een onderwerp dat relevant is voor mijn eigen onderzoek. De lezingen zijn volgens mij heel algemeen, het is meer een meeting om nieuwe energie te krijgen voor je onderzoek.De onderwerpen die op het programma staan, zijn ook wat filosofischsch getint.

top

De Nederlandse Anti-Dopingautoriteit heeft in 2006 slechts veertig sporters getest op het verboden dopingmiddel EPO. De Vlaamse zusterorganisatie deed in hetzelfde jaar zevenhonderd testen op deze zeer effectieve doping voor wielrenners, schaatsers en marathonlopers.
In de documentaire ‘Het Dopingtheater’ volgt ZEMBLA (zondag, bij de VARA/NPS op Nederland 3) de controleurs van de Doping Autoriteit bij onaangekondigde controles van sporters thuis en tijdens hun training. Verlopen die controles eerlijk? Zijn ze gemakkelijk te ontlopen? Waar wordt precies op getest en wat kunnen ze wel en niet opsporen? Met de komst van gen-doping lijkt de strijd voorgoed in het voordeel van de dopinggebruiker beslecht. Gentherapeut prof. dr. Hidde Haisma van de Universiteit van Groningen (BDDD - Institute for Biopharmaceuticals: Discovery, Design, Delivery) pleit daarom voor het gecontroleerd vrijgeven van doping.

< Video Zembla 15 april 2007 >	<scientific publications prof.dr. Haisma>
< Full article: Website Zembla>

top

In verzorgingshuis de Zonnehof in Haren viel deze week één dode door een agressief griepvirus. Tientallen andere bewoners en personeelsleden werden ook ziek. Een incident? Of is er meer aan de hand? In NoordNu een virusscan. Ggast is prof. dr. Jan Wilschut (TRIO - Institute for Tranplantation, Immunology and Inflammation).

< Video TV Noord, 15 mei 2007 >

<scientific publications Prof.dr. Wilschut>

top

Vandaag is Sibrand Poppema (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center), vice-voorzitter van de Raad van Bestuur van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Hij ontving deze onderscheiding op grond van zijn grote wetenschappelijke verdiensten. Hij heeft jarenlang onderzoek gedaan naar Hodgkin-kanker. Op dit terrein heeft hij tal van internationale publicaties op zijn naam staan. De officiële uitreiking vond plaats in het Academiegebouw door de heer J. Rijpstra, burgemeester van de gemeente Tynaarlo.

Ook Dirkje Postma (GRIAC - Groningen Research Institute for Asthma and COPD) is benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Zij ontving deze onderscheiding op basis van haar grote wetenschappelijke verdiensten op het terrein van onderzoek naar longziekten. Recent werd zij hiervoor ook al benoemd tot Akademiehoogleraar door de KNAW. Zij kreeg haar onderscheiding uitgereikt in het stadhuis van Groningen door burgemeester Wallage.

top

NWO organizes the Talent days to:

• provide you with the information, knowledge and skills you need to develop your scientific career, and to;
• give you the opportunity to exchange experiences with other young researchers from a wide range of scientific disciplines. You are one of the few people in the Netherlands who has the potential to become an outstanding researcher. The NWO Talent days can help you on your way to the top.
• support and stimulate young scientific talent, e.g. NWO provides various grants for talented researchers (http://www.nwo.nl/subsidiewijzer).

You are cordially invited to participate in the next NWO Talent day 2007, which will be held on Tuesday 9 October 2007. Only a limited number of places are available. For further information see www.nwo.nl/talentendag

top

“The Topmaster program Medical & Pharmaceutical Drug Innovation (MPDI) is an intensive two year programme aimed to guide researchers of tomorrow into the scientific world of today.” Dat vertelt de website van GUIDE over de topmaster MPDI die het UMCG en de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen sinds 2003 verzorgen. Onlangs werd de master voor het eerst gevisiteerd. Docenten en studenten van de topmaster Medical and Pharmaceutical Drug Innovation (MPDI) lieten zich 14 en 15 maart in de kaart kijken door een visitatiecommissie van experts van Nederlandse universiteiten. Visitaties zijn belangrijk omdat de accreditatie van de opleiding er van afhangt, maar zijn ook een goede gelegenheid om aanbevelingen voor verbetering te krijgen. En natuurlijk om wat goed is, bevestigd te zien. Han Moshage, directeur van GUIDE (Graduate School for Drug Exploration) en Anke van Trigt, coördinator van de opleiding, kijken terug op een prettige visitatie. “Er was een heel open discussie.

top

Begeleiding en voorlichting door een hartfalenverpleegkundige leiden niet altijd tot minder heropnames van hartfalenpatiënten. Wel kan vroegere signalering van klachten leiden tot snellere behandeling van de patiënt, zodat deze eerder naar huis kan. Dit blijkt uit de grootschalige COACH-studie, uitgevoerd aan het Universitair Medisch Centrum Groningen en ondersteund door de Nederlandse Hartstichting. De onderzoekers Tiny Jaarsma en Dirk-Jan van Veldhuisen (CVC - Cardiovascular Center) maakten deze eerste onderzoeksresultaten bekend op het congres van de American College of Cardiology in New Orleans.  

top

Onderzoekers en artsen uit de Verenigde Staten, Duitsland en Nederland komen op 29 en 30 maart in het UMCG bijeen om hierover de laatste stand van zaken te bespreken. Tijdens het symposium presenteert het UMCG onder meer de eerste gegevens verkregen uit het Groningse Gecko-onderzoek (Prof. Sauer, CLDS - Center for Liver, Digestive and Metabolic Diseases): hoe is de relatie tussen geboortegewicht en mate van overgewicht op vijftienjarige leeftijd? Onderkennen ouders en artsen overgewicht bij kinderen van vier tot zes jaar? En is interventie op die leeftijd mogelijk en zinvol? Buitenlandse onderzoekers presenteren verder de laatste inzichten in het ontstaan van overgewicht en de meest recente gegevens over het voorkomen ervan.

< Full article: Website UMCG, Maart 2007>	<scientific publications Prof.dr. Sauer >
< Uitzending NOVA 28 maart 2007>

top

Mw. prof.dr. D. (Dirkje) S. Postma (GRIAC - Groningen Research Institute for Asthma and COPD) is door de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen (KNAW) benoemd tot Akademiehoogleraar. Dit heeft de KNAW vandaag, 21 maart 2007, bekendgemaakt. Prof.dr. Postma is hoogleraar Pathofysiologie van de Ademhaling en in het bijzonder van de Obstructieve Longaandoeningen aan de Rijksuniversiteit Groningen en het Universitair Medisch Centrum Groningen.

top

Waarom wordt de ene mens zonder gezondheidsklachten oud en krijgt een ander al op vroege leeftijd te maken met ziekten als diabetes, astma of nierziekten? Welke factoren zijn daarbij belangrijk en hoe werken ze op elkaar in? Dat zijn vragen waarop het onderzoek LifeLines van het UMCG de komende dertig jaar een antwoord probeert te vinden.
Liefst 165.000 mensen uit de drie Noordelijke provincies zullen  de komende decennia voor het onderzoek worden gevolgd. LifeLines kan met alle gegevens straks 'voorspellers' opsporen voor het ontstaan van ziekten. Dat kan weer leiden tot meer preventie en meer doelmatige behandelingen. Het is wereldwijd voor het eerst dat er zo'n grootschalig onderzoek naar chronische ziekten wordt gehouden. Onlangs startte  de pilot voor het onderzoek in het Friese Sneek.
Adams Appel filmde in Sneek en sprak met onderzoeksleider professor Bruce Wolffenbuttel (GIKD - Groningen Institute for Kidney Diseases) over de methode van LifeLines en hoe de schat aan gezondheidsgegevens de komende tientallen jaren zal worden verwerkt.

< Video: Adamsappel, 22 Maart 2007>

<scientific publications Prof.dr. Wolffenbuttel>

top

“Hier hebben we wat beet”. Die gedachte drong zich op toen de eerste resultaten van het  onderzoeksproject van Henk-Marijn de Jonge (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) duidelijk werden. De Jonge is MD/PhD student kinderoncologie en samen met zijn begeleiders dr. E.S.J.M. de Bont, dr. A. ter Elst en prof. W.A. Kamps ontdekte hij dat het eiwit VEGF-C (vasculaire endotheliale groeifactor-C) gerelateerd is aan de gevoeligheid voor chemotherapie van leukemiecellen. Hoe meer van dit stofje de leukemiecellen aanmaken des te ongevoeliger ze zijn voor chemotherapie. “Het bestaan van dit stofje is al langer bekend”, licht De Jonge toe. “Over de functie van VEGF-C in leukemie is echter weinig bekend. We
wisten nog niet dat het ook verband houdt met de mate van gevoeligheid voor chemotherapie.” Op aanraden van De Bont stuurde De Jonge een samenvatting van het onderzoeksverslag naar het jaarlijkse congres van de American Society for Hematology (ASH). Die inzending werd direct beloond: De Jonge kreeg een travel award om tijdens het ASH-congres in Orlando eind vorig jaar het onderzoek toe te lichten in een mondelinge presentatie.

top

UMCG test nieuwe middelen tegen de ziekte van Wegener
De ziekte van Wegener is een auto-immuunziekte waarbij enzymen uit witte bloedcellen de wanden van kleine bloedvaatjes aantasten. In het bloed van deze patiënten kunnen zeer specifieke auto-antistoffen worden aangetoond. Een agressieve medicamenteuze therapie kan de ontsteking onderdrukken, maar bij meer dan de helft van de patiënten komt de ziekte desondanks weer terug. Binnen Nederland is Groningen het expertisecentrum op het gebied van deze auto-immune vasculitis of vaatontsteking. “Bij de meeste patiënten met de ziekte van Wegener begint de ziekte sluimerend,” zegt internist-nefroloog dr. Coen Stegeman (TRIO - Transplantation, Immunology and Inflammation).

top

Nadenken over transfusiebloed helpt
Niet alle patiënten die bloed nodig hebben over één kam scheren, is het devies achter de in het UMCG bedachte ‘4-5-6 Flexinorm’. Met die Groningse norm is het gebruik van transfusiebloed te halveren. Dat leidt tot een flinke verbetering van de patiëntenzorg. Artsen kunnen er in één oogopslag aan zien of een patiënt wel echt bloed nodig heeft. En bloedtransfusies zijn aan het UMCG veel veiliger geworden door de invoering van een slim systeem. Een simpele palmtopcomputer volstaat. Het UMCG verbruikt jaarlijks 17.000 ‘eenheden’ van een halve liter donorbloed in bloedtransfusies, vertelt internisthematoloog dr. Joost de Wolf (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center).

top

Stollingsproblemen doen zich merendeels voor als trombose
We bezitten een complex en ingenieus systeem voor de bloedstolling. Dat is er primair op gericht om ernstige bloedingen te voorkómen, maar moet ook het ongewenst ontstaan van stolsels tegengaan. In bedreigende, stressvolle situaties anticipeert het systeem op mogelijk bloedverlies: het is sterker geactiveerd dan normaal. Vroeger kwam dat goed van pas, maar tegenwoordig leidt dat tot veel meer gevallen van trombose. Mensen met een erfelijk verhoogde bloedingsneiging, zoals hemofiliepatiënten, hebben daar minder last van. Onze bloedvaten lopen vrijwel voortdurend beschadigingen op, zegt prof. Jan van der Meer (TRIO - Transplantation, Immunology and Inflammation), hoogleraar Interne geneeskunde en gespecialiseerd in de bloedstolling.

top

Kunstmatige bloedeloosheid remt tumorgroei
Tumoren hebben voedingsstoffen en zuurstof nodig om te groeien, aangeleverd door het bloed. Door de aanvoerroute te blokkeren, kan de groei van de tumor geremd worden. Het idee is al oud, maar wordt pas sinds kort toegepast en getest. Dat moet een antwoord geven op vragen als: welke combinaties van middelen zijn effectief bij welke vorm van kanker. Onderzoekers op de afdeling longziekten van het UMCG boeken hoopgevende resultaten bij longkankerpatiënten. Harry Groen (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center), hoogleraar Longziekten en gespecialiseerd in longkanker: “Niemand had het in de jaren vijftig en zestig in de gaten: thalidomide is een angiogeneseremmer, oftewel: het remt de aanmaak van bloedvaten. Daardoor hadden de foetussen geen armen en benen.”

top

Een uitputtende maar effectieve behandeling
Patiënten met een agressieve vorm van lymfeklierkanker krijgen meestal een combinatie van
celremmende middelen en antistoffen. Als dit faalt, is bij jonge patiënten een transplantatie met eigen stamcellen mogelijk. Dat is een zeer zware ingreep voor de patiënt. Hematoloog Gustaaf van Imhoff (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) onderzocht hoe deze behandeling aangepakt moet worden om optimaal resultaat te hebben en welke biologische kenmerken van de tumor het succes van deze behandeling kunnen voorspellen. Hij promoveerde er op 24 januari op.

top

Het ene vat is het andere niet
Een oude grap van Toon Hermans: “Ik heb blauwe pillen voor de maag, groene voor de lever. Ik vind het zo knap dat die pillen weten waar ze naartoe moeten!” Farmaceute prof. Ingrid Molema (TRIO - Transplantation, Immunology and Inflammation) neemt die grap serieus. In zoverre, dat zij met haar groep op zoek is naar methoden om geneesmiddelen precies daar te laten werken waar ze nodig zijn. En nergens anders. De sleutel daartoe vormen verschillen tussen de endotheelcellen van de diverse bloedvaten die in één orgaan kunnen voorkomen.

top

Voedingssupplementen houden bloedziekte in toom
De sikkelcelziekte staat te boek als een typische bloedziekte. Het belangrijkste kenmerk is de afwijkende vorm van de rode bloedcellen. Bij betrekkelijk lage zuurstofgehaltes zijn ze niet rond, maar hebben ze een typische halvemaanvorm. Toch zorgt niet alleen de afwijkende vorm voor complicaties. Ook de conditie van de bloedvaten speelt een rol. Sikkelcelziekte, ook wel sikkelcelanemie genoemd, is een erfelijke bloedziekte, die vooral voorkomt bij mensen van het negroïde ras. De aandoening is endemisch in delen van Afrika, het Middellandse Zeegebied en Azië, maar komt door de vroegere slavenhandel ook voor in het Caribische gebied en de VS. “Sikkelcelziekte is dan ook een serieus item op de Nederlandse Antillen”, weet Frits Muskiet (S&A - Synthesis and Analysis). De hoogleraar Pathofysiologie en Klinisch Chemische Analyse bezoekt de eilandengroep regelmatig.

top

Miljoenensubsidie voor stamcelonderzoek
In ons lichaam worden voortdurend nieuwe bloedcellen aangemaakt. Dat moet, want deze cellen gaan maar kort mee. Voor de vorming zijn stamcellen uit het beenmerg onmisbaar. Stamcellen verschillen van andere cellen doordat zij zich voortdurend kunnen vernieuwen en er nooit een tekort ontstaat. Deze eigenschap gaat bij het ouder worden langzaam achteruit. Hoogleraar stamcelbiologie Gerald de Haan (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) doet al jaren onderzoek naar de vraag wat er precies verandert in verouderende stamcellen.

top

Onderzoekers en artsen uit de Verenigde Staten, Australië, Duitsland en Nederland komen op 27 februari in het UMCG bijeen om ervaringen uit te wisselen met neonatale screeningsprogramma’s. Centraal staat de ‘tandem massa spectrometrie’, een nieuwe techniek waardoor het mogelijk is tal van uiteenlopende aandoeningen tegelijkertijd op te sporen. Tijdens het symposium geeft kinderarts Terry Derks (CLDS - Center for Liver, Digestive and Metabolic Diseases) een toelichting op verschillende klinische en laboratoriumstudies op dit gebied.

top

In de begeleiding van patiënten met hartfalen is het belangrijk de kennis van patiënten over hun ziekte te vergroten. Daarnaast moet de hulpverlener ingaan op ervaren voor- en nadelen van de behandeling en moeten de voorschriften zo eenvoudig mogelijk zijn. Gevolg daarvan is dat de patiënten de voorgeschreven leefregels beter opvolgen. Dit blijkt uit onderzoek van verpleegkundige en gezondheidswetenschapper Martje van der Wal (CVC - Cardiovascular Center) van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Zij promoveert op 5 maart aan de Rijksuniversiteit Groningen.

top

Met de Vici-subsidie van 1,25 miljoen euro kunnen stamcelonderzoeker Gerald de Haan (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) en zijn team de komende vijf jaar goed uit de voeten. Hiermee kan De Haan zijn onderzoek naar de veroudering van bloedvormende stamcellen voortzetten. ‘Hoe verloopt het verouderingsproces van stamcellen’, is de centrale vraag. Is er sprake van DNA-schade of is er iets mis met de regelgenen die de stamcellen lijken aan te sturen?

top

Dubbele gevoelens waren er, bij prof. Marcel Jonkman (TRIO - Transplantation, Immunology and Inflammation), hoofd Dermatologie, en verpleegkundig consulent José Duipmans, tijdens de uitreiking van de enorme geldcheque van Stichting Vlinderkind. “Natuurlijk is het enorm feestelijk, dat je zoveel geld krijgt”, aldus Duipmans, “Maar het hele verhaal erachter, wat wij toch van dichtbij hebben meegemaakt, is zo triest.” Vlinderkind is een stichting, opgericht door de ouders van een baby geboren met de huidziekte EB (Epidermolysis
Bullosa). Marcel Jonkman, die de baby in behandeling had, is beschermheer van deze stichting.

top

Het nieuwe Biosafety Level 3 laboratorium werd op 17 januari eigenlijk niet feestelijk geopend, maar feestelijk gesloten. Om te voorkomen dat er gevaarlijke virussen of bacteriën uit ontsnappen, is de onderzoeksruimte nu hermetisch afgesloten. Slechts enkele onderzoekers kunnen het lab nog betreden om er te werken met virussen als het knokkelkoortsvirus en vogelgriepvirus.

top

Er is een betere meetmethode mogelijk om baarmoederhalskanker in een zeer vroeg stadium op te sporen. Het uitstrijkje dat bij alle Nederlandse vrouwen tussen de dertig en zestig jaar om de vijf jaar wordt gemaakt, kan over enkele jaren via een nieuwe, betere meetmethode geanalyseerd worden. Hierdoor neemt de betrouwbaarheid van de diagnose toe. Dit blijkt uit onderzoek van Esther Nijhuis (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Zij promoveert op haar onderzoek op 14 februari aan de Rijksuniversiteit Groningen.

NPC Researcher Rainer Bischoff joins as of January 01, 2007 the scientific advisory board of the Journal of Proteome Research (American Chemical Society) .
Prof. Bischoff was appointed to the chair in Analysis of Biomacromolecules of Unversity of Groningen in January 2001. His research interests focus on Targeted Proteomics based on selective sample enrichment techniques such as chemical ligands (e.g. protease inhibitors), biological ligands (e.g. antibodies) and macromolecular chemical structures (e.g. polymers and molecular imprints).

top