News archive 2005-2006

Spin-off Nobelprijzen in het UMCG
Met RNA-interferentie (RNAi) kan men afzonderlijke genen het zwijgen opleggen. Op die manier is de functie van het uitgeschakelde gen te achterhalen. De ontdekkers ervan, de Amerikaanse biologen Craig Mello en Andrew Fire, krijgen er dit jaar de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde voor Dr. Ellen Nollen (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) van de afdeling Genetica werkt al enkele jaren met RNAi bij haar onderzoek naar de eiwitklonten die kenmerkend zijn voor de ziekten van Parkinson en Huntington.

top

Goed nieuws voor prof.dr. Klaas Poelstra (BDDD - Biopharmaceuticals: Discovery, Design and Delivery), hoogleraar Drug Targeting bij de afdeling Farmacokinetiek en Drug Delivery van de RU Groningen. Half december kende NWO hem namelijk een Vici-subsidie toe van liefst 1,4 miljoen euro. Daarmee is hij één van de vier personen die bij deze subsidieronde een Vici-aanvraag gehonoreerd zag worden in het deelgebied STW. Poelstra’s onderzoeksproject, getiteld Addressing biologicals: the design of new cell-selective drugs, focust op de ontwikkeling van nieuwe technieken waarmee signaalstoffen gericht naar zieke cellen in de lever kunnen worden gestuurd. Achterliggend idee van zijn onderzoek is dat signaalstoffen de activiteit van alle lichaamscellen reguleren, waardoor het voor de hand ligt om deze verbindingen in te zetten als medicijn. Helaas blijkt dit in de praktijk vaak onmogelijk. In Groningen hoopt men daar via het nieuwe Vici-project echter verandering in te gaan brengen.

top

Het nieuwe Center for Translational Molecular Medicine kreeg op prinsjesdag 150 miljoen euro subsidie – het hoogste bedrag dat de overheid ooit toekende aan een publiek- privaat samenwerkingsverband. Dankzij deze giga-subsidie zal het Nederlandse onderzoek binnen de moleculaire geneeskunde verder gebundeld kunnen worden. Vooral studies op het gebied van kanker, hart- en vaatziekten, neurologische aandoeningen en infectiezieken profiteren daarvan. En uiteindelijk de patiënt natuurlijk.

top

Goudmijn van gegevens en lichaamsmateriaal in biobanken
Eind november vond de officiële kick-off meeting plaats van het ‘Parelsnoer-project’, waarvoor de acht universitaire medische centra onlangs 35 miljoen euro subsidie ontvingen van het ministerie van Economische Zaken. Dankzij dit geld kunnen de UMC’s acht landelijke biobanken verwezenlijken, waarin ze hun klinische kennis en patiëntenmateriaal gebundeld ontsluiten. Een mooie eerste stap, zo vindt de KNAW. De Akademie wenst al langer dat de overheid zou investeren in biobanken die het onderzoek naar multifactoriële aandoeningen verbeteren.

top

Promovendi verdedigen de eer
Tijdens de FIGON Geneesmiddeldagen streden acht promovendi, die in de voorrondes tot
de besten behoorden, om de eerste plaats. De acht kandidaten werken aan innovatieve
geneesmiddelen en zijn afkomstig van acht verschillende farmaceutische en medische
faculteiten in ons land. Ieder kreeg exact 15 minuten om zijn/haar onderzoek te presenteren.
De jonge onderzoekers werden beoordeeld op inhoud en presentatie. De drie besten werden
onderscheiden met de FIGON AIO-prijs 2006. De eerste presentatie bleek gelijk ook de beste.
Ykelien Boersma (BDDD - Biopharmaceuticals: Discovery, Design and Delivery) presenteerde haar onderzoek naar ‘Enantioselectieve biokatalyse: Productie van b-blokkers met behulp van Bacillus subtilis Lipase A’ en won daarmee de eerste prijs van 400 euro.

top

Het was al een eer dat zijn artikel in het gerenommeerde tijdschrift Blood verscheen. En toen kreeg hij er óók nog een prijs voor. “Het was de slagroom op de taart.” “Dat is misschien wel het mooiste wat je kunt bereiken: dat iemand iets leest wat jij hebt geschreven, en jaloers wordt dat ‘ie het niet zélf heeft bedacht. Omdat het zo simpel lijkt, en omdat het zo origineel is.” Edwin Bremer (TRIO - Transplantation, Immunology and Inflammation) denkt even na, en vervolgt: “De jury complimenteerde me dat ik ingewikkelde materie op een heldere manier had uitgelegd. Misschien was ik daar nog wel het meest trots op. Ik bedoel: je kunt nog zulke geniale dingen bedenken, maar als je het vervolgens aan niemand kunt uitleggen, heb je een groot probleem.”

top

Dat het UMCG een uitstekende naam heeft als het gaat om onderzoek op het gebied van longziekten werd onlangs weer eens duidelijk toen twee onderzoekers van het Groningen Research Institute for Asthma and COPD (GRIAC) in de prijzen vielen: dr. Gerard Koppelman en aio Cleo van Diemen. Eerder dit jaar werden nog twee andere onderzoeken onderscheiden, een artikel van GRIAC-onderzoekers werd gepubliceerd in het prestigieuze Nature en ook haalde men samen met Utrecht en Maastricht twee grote subsidies binnen van het Topinstituut Pharma. "Dit is een enorm goed jaar", zegt hoogleraar longziekten Dirkje Postma.

top

Hartziekten manifesteren zich in beide seksen anders. Mannen krijgen eerder last, vrouwen houden
langer last. Dat heeft consequenties voor de zorg. “Het grote probleem binnen de cardiologie is het kransvatlijden”, stelt cardioloog prof. dr. Dirk Jan van Veldhuisen (CVC - Cardiovascular Center). “Eén van de risicofactoren voor een hartinfarct is: man zijn. Mannen krijgen doorgaans eerder een infarct dan vrouwen. Je ziet het op de hartbewaking: het gros van de patiënten is man.” De gangbare verklaring is dat vrouwelijke geslachtshormonen een zekere bescherming bieden en dat vrouwen (hierdoor?) meer ‘goed’ HDLcholesterol in hun bloed hebben. De kans dat een vrouw voor de menopauze atherosclerose (aderverkalking) krijgt, neemt daardoor af.

top

Maandelijkse variaties in het immuunsysteem
Vrouwen met auto-immuunziekten als reuma en multiple sclerose hebben doorgaans meer klachten
vlak voor de menstruatie. Blijkbaar reageert hun afweersysteem op de hormonale veranderingen tijdens de menstruele cyclus. Sommige afweercellen reageren heftiger dan andere. Bovendien blijkt ook een eiwit in rijpende follikels van invloed te zijn. Mogelijk is dat een ontstekingsremmer die een regelende rol te speelt bij de timing van de eisprong en de innesteling van een bevruchte eicel in de baarmoeder. Blijkbaar is er een verband tussen de normale variaties in de hormoonconcentraties en het functioneren van het immuunsysteem. Dr. Marijke Faas (TRIO - Transplantation, Immunology and Inflammation) van de sectie Medische Biologie van de afdeling Pathologie en Laboratoriumgeneeskunde en gynaecoloog in opleiding dr. Annechien Bouman deden er onderzoek naar en deden een verrassende vondst.

top

Genetische, hormonale en immunologische verschillen
Het is een nog ondergeschoven kindje, zegt prof. Dirkje Postma (GRIAC - Groningen Research Institute for Asthma and COPD), hoogleraar longziekten. Ze doelt daarmee op het onderzoek naar verschillen tussen mannen en vrouwen in de gevoeligheid voor astma en de manier waarop de ziekte zich uit. “Die verschillen hebben onder meer te maken met geslachtshormonen, met erfelijke factoren en met een immuunsysteem uit balans. Sinds vijf jaar heeft dit onderzoek in Groningen een hoge vlucht genomen en lopen we internationaal voorop.”

top

For patients with cancer of the rectum the surgical removal of the rectum together with the surrounding fatty column is the best treatment to prevent recurrence. The operation can be done via the abdomen, but one can also opt for a less traumatic arthroscopy. Stephanie Breukink's research to obtain her doctorate shows that the short term results of the arthroscopy are better than the results of the abdomen operation. There is less loss of blood, a quicker return to a normal diet and a shorter stay in hospital. The quality of life had diminished in the first few months after an arthroscopy. One year after the operation the quality of life was equal to or even better than the level prior to the operation.

top

Depression is a common psychiatric disease, which is likely to occur in approximately twenty percent of people. Antidepressants which are most widely used nowadays belong to the category of selective serotonin antidepressive agents (SSAA). Kieran Rea did research into the question if and how the SSAAs are to be improved. In doing so, he looked at combinations of drugs, among other things. The results were related to action mechanisms on neural cell level.
Kieran Rea studied neuropharmacology at the National University of Ireland (NUI) in Galway. The research was done at the Groningen Research Institute of Pharmacy of Groningen University (within S&A - Center for Synthesis and Analysis) in de group of prof. B.H.C. Westerink. Rea is to go back to his former university as a postdoc for research into the perception of pain.

top

Het UMCG begint op maandag 4 december met het grote onderzoek LifeLines. Dit gebeurt met een feestelijke bijeenkomst in Sneek. Burgemeester Brok van Sneek zal samen met Bert Bruggeman, voorzitter van de Raad van Bestuur van het UMCG, het onderzoek officieel starten. Aansluitend worden bij burgemeester Brok, zelf ook deelnemer aan het LifeLines-onderzoek, enkele metingen verricht. Vanaf dat moment worden de eerste van in totaal 165.000 deelnemers aan LifeLines onderzocht.

LifeLines is een groot wetenschappelijk onderzoek dat minimaal dertig jaar lang de ontwikkeling in gezondheid volgt van liefst 165.000 personen in Noord-Nederland. Het LifeLines-onderzoek zal de kennis over en het inzicht in het ontstaan van ziekten vergroten; hierdoor wordt preventie beter en eerder mogelijk. LifeLines zal meer duidelijkheid geven over de vraag hoe mensen op een gezonde manier ouder kunnen worden.

top

Hoogleraar Dermatologie Marcel Jonkman (TRIO - Transplantation, Immunology and Inflammation) kreeg op 16 november jl. de prestigieuze Mendes da Costa-medaille uitgereikt. Hij ontving deze tijdens de Wetenschappelijke Vergadering van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie in Amsterdam. De Mendes da Costa-medaille wordt eens in de vijf jaar uitgereikt wegens bijzondere verdiensten voor het wetenschappelijk onderzoek in Nederland op het gebied van de dermatologie. Professor Jonkman kreeg de prijs voor het ontwikkelen van de onderzoekslijn Blaarziekten in Groningen die internationaal hoge ogen gooit. Bovendien heeft hij het wetenschappelijke huidonderzoek in Nederland een krachtige stimulans gegeven door het oprichten van de Nederlandse Vereniging voor Experimentele Dermatologie.

top

Door na een longtransplantatie de hoeveelheid Epstein-Barr virus (EBV) in het bloed te meten en de hoeveelheid afweerremmende medicatie hierop aan te passen, kunnen gevallen van lymfeklierkanker na longtransplantatie voorkomen worden. Bovendien lijkt deze aanpak te leiden tot een afname van chronische afstoting van de getransplanteerde long en een toename van de overleving na transplantatie. Dit blijkt uit onderzoek van internist Erik Verschuuren (TRIO - Transplantation, Immunology and Inflammation) van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Hij promoveert op zijn onderzoek op 13 december aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Patiënten, die een longtransplantatie hebben ondergaan, krijgen medicatie die voorkómt dat het nieuwe orgaan door het lichaam wordt afgestoten. Door deze medicatie neemt de afweer van deze patiënten af. Daardoor kan het Epstein-Barr virus (EBV), bekend van de ziekte van Pfeiffer, weer opnieuw actief worden. Dit kan na een longtransplantatie leiden tot PTLD, een ziektebeeld dat lijkt op lymfeklierkanker. PTLD kan leiden tot de dood van de patiënten.

top

Dat synergie tot prachtige resultaten kan leiden, blijkt maar weer uit het verhaal achter het Europese FIRST-onderzoek van stralingsbioloog Rob Coppes (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center). Gesprekken met zijn kamergenoot Piet Wierenga, zelf stamcelbioloog, leidden tot een veelbelovend internationaal onderzoek naar de positieve effecten van stamcellen op weefsels die zijn beschadigd door straling. Coppes presenteerde de bevindingen tijdens het prestigieuze EORTC-congres in Groningen. Het idee achter het FIRST-onderzoek is eenvoudig, legt coördinator Rob Coppes uit. “Je bestraalt kankerpatiënten om de delende kankercellen te vernietigen. Helaas beschadig je daarbij ook de delende cellen van gezond weefsel dat in de weg ligt, zoals de speekselklieren en de mondslijmvliezen bij bestraling van hoofd-halskanker. Als je deze schade kunt verminderen of teniet doen, verbeter je de kwaliteit van leven van de patiënt na genezing aanzienlijk.

top

Post graduate research of the Groningen medical genetician Gregor Burzynski (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) sheds new light on the cause of Hirschsprung disease. Hirschsprung disease (also abbreviated to HSCR) is a birth defect. The disease is characterised by the absence of ENS-nerve cells in the intestines, especially in the last part of the lower intestines. Because of the absence of these nerve cells the movement of the intestine is lacking. In order to prevent obstruction newborn babies have to be operated upon. Postgraduate student Gregor Burzynski studied origin and development of HSCR in the group of Prof.dr. R.M.W. Hofstra.

top

In de hausse rond stamcellen is de stap naar toepassing bij patiënten snel gemaakt. Te snel misschien, blijkt uit onderzoek van Susanne van der Velde (TRIO - Transplantation, Immunology and Inflammation) werkzaam bij de groep van Prof.dr. L.F.M.H. de Leij. Waarom hebben stamcellen zo weinig effect bij het behandelen van een hartinfarct? Het lijkt zo simpel. Bij een hartinfarct sterven spiercellen in het hart af, waardoor het hart minder goed bloed kan rondpompen. Dus wanneer je nieuwe spiercellen in de beschadigde plek stopt, herstel je die schade. En omdat kant-en-klare hartspiercellen niet zo eenvoudig te krijgen zijn, gebruik je stamcellen. Dat zijn cellen die nog niet gespecialiseerd zijn en die bijna eindeloos kunnen delen.

top

Plátgemaild is de Nierstichting om de gratis niercheck. Duizenden Nederlanders zijn inmiddels met gele strips en potjes urine in de weer om eventuele schade aan hun nieren op te sporen. En dat is allemaal te danken aan uitkomsten van het Groningse PREVEND-onderzoek naar eiwit in de urine.
Uit het onderzoek blijkt dat eitwitverlies in de urine nier-, hart- en vaatziekten kan voorspellen. Statistisch gezien is dat bij een op de tweehonderd Nederlanders het geval. “Voor ons was dat een duidelijk teken dat er meer en beter gescreend moet worden. Temeer omdat dat kan met een vrij eenvoudige test”, aldus nefroloog prof. Paul de Jong (GIKD - Groningen Institute for Kidney Diseases), initiatiefnemer van PREVEND.

top

Stimulants such as Ritalin are often prescribed when ADHD has been diagnosed. But isn't this done much too fast, in a negligent way and by the wrong persons? No, it isn't, pharmaceutical chemist Adrianne Faber (PEDP - PharmacoEpidemiology and Drug Policy) discovered. However, on the basis of her research (in the group of Prof.dr.L.T.W. de Jong- van den Berg), she did worry about the lack of monitoring. In nineteen percent of the cases there is never a second appointment to evaluate the use of stimulants in order to make adjustments, if necessary. Faber is to obtain her doctoral degree on October 2, 2006 at Groningen University.

top

The University Medical Centre Groningen (UMCG) exerting itself to make Groningen the location of a European top-institute for fundamental scientific research into ageing Were such an institute to settle in Groningen, this involves an investment of approximately 100 million Euro.
The driving force behind this initiative is the dean of the faculty of medicine, professor dr. S. Poppema. According to professor Lou de Leij, head of Research of this faculty, it is an institute doing research into fundamental processes of organisms on the level of dna, cells or tissues.

top

Toen bleek dat ze in Nederland en Brussel maar moeilijk geld bij elkaar kreeg voor haar onderzoek, ging Ingrid Molema (TRIO - Institute for Transplantation Immunology and Inflammation) op zoek naar durfkapitaal in de VS. Met succes. “De volgende keer is het in Brussel wel raak, denk ik.” “Het is absoluut peanuts”, zegt ze, “de subsidie van 150.000 dollar die we nu hebben gekregen is zomaar op. Maar ik ben er blij mee. Vijf jaar hebben we met de techniek geworsteld, nu komt de erkenning.” Ze lacht. “Ik denk dat het oogsten nu kan beginnen.”

top

Celbiologen van het Universitair Medisch Centrum Groningen en het Hubrecht Laboratorium hebben na ruim zes jaar onderzoek kunnen vaststellen welk gen bepaalt hoe groot de menselijke hersenen worden. Het gen ASB-11 blijkt verantwoordelijk te zijn voor het feit dat zenuwcellen door kunnen blijven delen. Is het gen niet meer aanwezig, dan stoppen de cellen met delen en krijgen zij hun specifieke functie. ‘Doordat bij mensen dit gen actiever is dan bij apen, kan je stellen dat ASB-11 er voor zorgt dat wij slimme mensen zijn met veel hersenen en geen domme apen’, aldus hoogleraar Celbiologie Maikel Peppelenbosch (TRIO - Institute for Transplantation Immunology and Inflammation) van het UMCG. Over deze bevindingen publiceren de Groninger celbiologen deze week in het gezaghebbende Journal of Cell Biology.

top

Valsspelen met nieuwe genen
Sporters staan voortdurend onder druk om beter te presteren. Hoe streng de controles ook zijn, een klein aantal bezwijkt en gebruikt doping. Die sporters en hun coaches zijn steeds op zoek naar middelen die effectief zijn en geen sporen achterlaten. Gendoping lijkt zo'n wondermiddel. Maar dan wel eentje met bijwerkingen.
Gendoping is gebruik van gentherapie als prestatieverbeterend middel binnen de sport. Bij therapie vervangt een goed gen het kapotte. De genverbetering, bedoeld om ernstige ziektes mee te bestrijden, zoals hemofilie en kanker, kan als sportdoping een heel andere toepassing vinden. Gebruik van gendoping lijkt op dit moment nog uitgesloten. De gezondheidsrisico's zijn te groot. "Binnen een jaar of vijf", schat hoogleraar therapeutische genmodulatie Hidde Haisma (BDDD - Biopharmaceuticals: Discovery, Design and Delivery) in. "Dan vinden genetische therapien hun weg in de sport."

top

26 juli 2006 Beschadiging van het hart als gevolg van behandeling met anti-kankermedicijnen verergert in toenemende mate als de jaren verstrijken. Dit blijkt uit een langdurige studie onder volwassenen die als kind of jong-volwassene in verband met een bottumor werden behandeld met het medicijn doxorubicine. Zij publiceerden onlangs over hun studie in het wetenschappelijke tijdschrift ‘Annals of Oncology’. "De meeste patiënten die zijn behandeld met doxorubicine en die hartafwijkingen laten zien bij een echocardiografie, hebben geen hartklachten. We moeten deze patiënten blijven controleren en zonodig medicatie geven om hun hartfunctie te stabiliseren en te voorkomen dat hartklachten ontstaan. Daarbij moeten patiënten hun levensstijl aanpassen door te stoppen met roken, op hun gewicht te letten en voldoende te bewegen”, aldus drs. Brouwer (Northenn Netherlands Oncology), arts-onderzoeker Kinderoncologie.

top

Vloeistofbehandeling op nanoliterschaal uitgevoerd met netwerken van haarfijne kanaaltjes, dat heet lab-on-achip technologie. Naast snelle chemische analyse kunnen de chips ook gebruikt worden voor innovatief geneesmiddelonderzoek, met name voor onderzoek met cellen. De analytisch chemische vraagstellingen die zich voordoen bij geneesmiddelonderzoek zijn zeer verschillend, wat de opgave voor de analyticus in deze discipline uitdagend en interessant maakt volgens prof.dr. E.M.J. Verpoorte (S&A - Center for Synthesis and Analysis). De farmaceutische analyse – het toepassen van de analytische chemie in het geneesmiddelonderzoek – moet aan een aantal verschillende eisen voldoen. Niet het geringst is de eis dat analyses in een grote reeks van vloeistoffen, varierend van water tot complexe fysiologische
monsters zoals bloed en urine, gedaan moeten kunnen worden.

top

Het op de markt brengen van innovatieve geneesmiddelen, zo omschrijft FIGONvoorzitter
Dick de Zeeuw (BDDD - Institute for Biopharmaceuticals, Discovery, Design and Delivery) het gemeenschappelijke belang van alle FIGON-partners. Hij doelt hiermee niet alleen op een markt in economische zin, maar ook op markten waar wetenschappelijke, maatschappelijke of politieke aandelen tellen. “Met hechtere samenwerking en verdere professionalisering kunnen we onze marktaandelen vergroten.” Hij spreekt de taal van de wetenschap en de industrie, hij is vertrouwd met partijen en partijbelangen en hij legt gemakkelijk contacten. Deze eigenschappen tekenen een ideale kandidaat voor het FIGON voorzitterschap: iemand die partnership kan versterken en onderlinge wisselwerking weet te stimuleren. “Ik ben inderdaad wel een koppelaar,” schertst de nieuwbakken voorzitter.

top

Problemen met het hart ontstaan vaak als gevolg van plaatselijke vaatafwijkingen en tasten op hun beurt het hele bloedvatstelsel aan. Vooral het endotheel moet het dan ontgelden. En dat terwijl deze cellen essentieel zijn voor gezonde bloedvaten. “Je kunt het endotheel vergelijken met een ouderwetse klinkerweg. Als je daar met vrachtauto’s overheen rijdt, vallen er gaten. Als die niet snel gerepareerd worden, worden ze snel groter. Een hartaanval heeft op het endotheel dezelfde uitwerking als met een serie vrachtwagens over een beschadigde klinkerweg rijden. Als je niet uitkijkt zijn de gaten al snel zo groot dat de weg onbegaanbaar is.” Beeldender kan klinisch farmacoloog prof. Wiek van Gilst (CVC - Cadiovascular Centre) het belang van het endotheel niet uitleggen. Het inzicht dat het endotheel belangrijk is voor de manier waarop hart- en vaatziekten zich ontwikkelen is betrekkelijk nieuw, zegt Van Gilst’s collega dr. Anton Roks (CVC - Cadiovascular Centre).

top

Tot voor kort vormden medicijnen de enige behandelingsmogelijkheid voor patiënten met
hartritmestoornissen. De medicijnen zijn niet altijd effectief en hebben soms (ernstige) bijwerkingen. Steeds meer ritmestoornissen kunnen worden behandeld en genezen door hartweefsel weg te branden. Daarnaast wordt bij patiënten met (een verhoogde kans op) levensbedreigende ritmestoornissen steeds vaker een defibrillator geïmplanteerd. “Het UMCG loopt in deze ontwikkelingen mee voorop,” zegt cardiologe dr. Isabelle van Gelder (CVC - Cadiovascular Centre). Tot voor kort werden deze patiënten alleen behandeld met medicijnen, met antiarrhythmica. Daarmee worden maar matige resultaten bereikt. Bovendien kunnen deze middelen veel bijwerkingen hebben en moeten ze levenslang worden geslikt.

top

Altijd is het een schokkend gebeuren: jonge mensen in de bloei van hun leven die ineens overlijden
omdat hun hart het begeeft. De oorzaak is vaak een erfelijke afwijking. Klinisch geneticus dr. Peter van Tintelen en cardioloog dr. Maarten van den Berg (CVC - Cadiovascular Centre) werken in de polikliniek Cardiogenetica samen aan het opsporen van mensen met erfelijke hartziekten. Bij hun werk staat patiëntenzorg voorop, maar er is ook wetenschappelijke ‘bijvangst’. De polikliniek richt zich op monogenetische ziekten, legt Van Tintelen uit, problemen veroorzaakt door een afwijking in één gen. Een voorbeeld is het zogeheten lang-QT syndroom, een hartritmestoornis waarbij het herstel van de elektrische rusttoestand in de hartspier na een samentrekking vertraagd is. De afgelopen jaren zijn diverse
genafwijkingen gevonden die het syndroom kunnen veroorzaken.

top

Een hartinfarct. Eén van de kransslagaderen die de hartspier van bloed voorzien is dichtgeslibd. Een deel van de spier raakt verstoken van zuurstof en loopt ernstige schade op. Arts-onderzoeker Pieter van der Vleuten verzorgt de Groningse bijdrage aan een landelijke studie waarin wordt onderzocht in hoeverre stamcellen de schade kunnen repareren door het getroffen gebied van nieuwe bloedvaten te voorzien.Het Hebe-onderzoek moet uitsluitsel geven over de vraag of de stamcellen het aangetaste deel weer enigszins tot leven kunnen brengen. De Hebe-studie wordt geleid door de Groningse cardioloog prof. Felix Zijlstra (CVC - Cadiovascular Centre) en diens evenknie in het AMC, prof. Jan Piek.

top

Hartfalen komt nooit meer goed, maar strenge leefregels kunnen verdere achteruitgang voorkomen. Die zijn echter vaak moeilijk vol te houden. Mensen met een slecht hart zijn dan ook vaak vaste klant van het ziekenhuis en dus duur voor de samenleving. Kunnen intensieve voorlichting en een altijd bereikbare vraagbaak heropnames voorkomen? En welke andere factoren spelen een rol? Dat zijn de centrale vragen van de in Groningen geïnitieerde COACH-studie. Binnenkort komen de eerste antwoorden. “Mensen met hartfalen moeten hun leven helemaal omgooien”, zegt verpleegkundig onderzoeker dr. Tiny Jaarsma (CVC - Cadiovascular Centre), coördinator van de COACH-studie.

top

Groningen moet harttransplantaties gaan uitvoeren. Dat is in vijf woorden het advies dat het College van Zorgverzekeraars dit voorjaar deed aan minister Hoogervorst van Volksgezondheid. Naar verwachting neemt de minister deze zomer een positief besluit over de vergunning. Vooruitlopend daarop wordt inmiddels al nagedacht over wat nodig is om de ingrepen ook daadwerkelijk te gaan uitvoeren. Als alles loopt zal dat zes à zeven keer per jaar gebeuren.
“Die vergunning komt er wel, maar wanneer is nog even de vraag. Waarschijnlijk in de zomervakantie of net daarvoor”, zegt prof. dr. Piet Boonstra, hoofd van de afdeling Thoraxchirurgie. Hij coördineert de noodzakelijke voorbereidingen voor het uitvoeren van harttransplantaties in het UMCG.

top

De darm speelt een grotere rol in het reguleren van de cholesterol-stofwisseling dan tot nu toe is aangenomen. De darm is niet alleen betrokken bij de opname van cholesterol uit voedsel, maar ook bij de uitscheiding van cholesterol uit het lichaam. De darm speelt ook een rol bij de vorming van het ‘goede’ HDL-cholesterol. Dit blijkt uit onderzoek van Janine Kruit (CLDS- Centre for Digestive and Metabolic Diseases) van het Universitair Medisch Centrum Groningen.
Zij promoveert op 12 juli op haar onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen.                                                                                    

top

Het hormoon BNP is van toenemend belang bij de behandeling van patiënten met hartfalen. Bij deze patiënten blijken echter ook factoren als leeftijd, bloedarmoede en slecht functionerende nieren invloed te hebben op de hoogte van de BNP-waarde. Doordat nu voor het eerst meer bekend is over de invloed van deze factoren, kan de diagnose van patiënten met hartfalen preciezer gesteld worden, is waarschijnlijk een betere prognose te geven en kan de juiste dosis van de medicatie exacter bepaald worden. Dit blijkt uit onderzoek van Jochem Hogenhuis (CVC - Cadiovascular Centre) van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Hij promoveert op 5 juli op zijn onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen.

top

A Groningen researcher has shown that 'jamu', the traditional Indonesian use of medicinal herbs, is not half bad. It may even be possible that this kind of medicine provides us with an efficient production process as an anti-cancer agent, the University of Groningen announced.

top

Gene mutation can heal the skin surface that is affected by the disease Epidermolysis Bullosa (EB). This makes it possible to use a person's own skin, in order to heal skin areas affected by the disease. This can be concluded from the doctoral research conducted by cell biologist Marjon Pasmooij at the University Medical Center Groningen (UMCG) in the Netherlands. In her study, Marjon Pasmooij (TRIO - Institute for Transplantation, Immunology and Inflammation) looked at a number of unusual manifestations of the disease, including one relatively rare manifestation of EB whereby areas of healthy skin tissue are surrounded by diseased areas of skin. Her research has already drawn international attention because she described a form of the disease that had not been previously recognized. Pasmooij will obtain a doctorate on Wednesday, June 28, 2006 from the University of Groningen. Her doctoral promotion will be preceded by a symposium with a number of international speakers.

top

Onderzoekers van de basiseenheid farmaceutische biologie, prof. W.J. Quax (BDDD - Institute for Biopharmaceuticals: Discovery, Design, Delivery) van de RUG hebben, samen met collega’s uit Duitsland en Ierland, een eiwit ontworpen dat selectief tumorcellen doodt. De resultaten zijn vorige week gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences. Inmiddels is een bedrijfje opgericht – met vestigingen in Groningen en Ierland – dat de verdere ontwikkelingen van dit aangepaste TRAIL-eiwit voor zijn rekening neemt.

Het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) krijgt de komende drie jaar een forse Europese subsidie voor een onderzoeksproject naar erfelijke tumoren. Het onderzoek is een internationale samenwerking met universiteiten in Finland, Denemarken, Portugal en het Leids Universitair Medisch Centrum. De coördinatie van het onderzoek is in handen van de Groningse hoogleraar ontwikkelingsgenetica bij de mens, professor dr. Robert Hofstra (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) . In totaal is 2,7 miljoen euro beschikbaar. Het geld is afkomstig van de Europese Unie en wordt beschikbaar gesteld in het kader van het research subsidieprogramma FP6 en valt binnen het onderdeel 'Combatting Cancer'

top

The Groningen researcher Jasper Wijpkema (CVC - Cardiovascular Center) has done research into the effectiveness of balloon angioplasty. His study was focused on patients who had undergone balloon angioplasty before, but whose coronary artery had become constricted again, probably due to the hereditary make-up of the patients. The results of this study contribute to a further improvement of diagnosing and treatment in the field of "intervention cardiology".
Balloon angioplasty is a treatment which is often applied when the coronary artery is constricted. Postgraduate student Jasper Wijpkema studied the impact of a few genetic variants of the renine-angiotensin system (RAS; the system which regulates the blood pressure) on the recurring of a constriction after a previous balloon angioplasty.

top

The Spanish-born Ivan Plaza Menacho (1976) obtained his doctorate in Groningen (NNOC - Northern Netherlands Oncology Center) with a study of the use of medicines to slow down two specific forms of cancer. They are the hereditary cancer syndromes Multiple Endocrine Neoplasms and cancer of the thyroid gland. Mr Plaza Menacho is working as a postdoc-researcher at the Institute of Cancer Research in London.
The hereditary cancer syndromes Multiple Endocrine Neoplasms (MEN2A and 2B) and the related syndrome familiar medullary cancer of the thyroid gland (FMTC; the disease of Hirschsprung,a type of cancer fund in the cenrtal parts of organs) are caused by mutations in the RET-gen. Ivan Plaza Menacho's research was aimed at characterising the function of the mutant RET protein which is often found in patients with MEN2/FMTC.

top

Erythropoïetine (Epo) stimuleert de aanmaak van rode bloedcellen, die in de bloedbaan zuurstof transporteren. Het wordt gegeven aan patiënten met verschillende vormen van bloedarmoede, maar is ook een geliefd dopingmiddel voor duursporters als wielrenners en marathonlopers. Maar de laatste jaren blijkt dat Epo ook andere eigenschappen heeft, zo schrijft RUG-onderzoeker Erik Lipšic (CVC- Cardiovascular Center). Het stimuleert de groei van bloedvaatjes, en beschermt cellen tegen afsterven na zuurstofgebrek. Lipšic testte of Epo ratten kan beschermen tegen de gevolgen van een hartinfarct. Hij vond dat ...   

top

Nóg is het toekomstmuziek: transplantatie van eilandjes van Langerhans om diabeten aan nieuwe
insulineproducerende cellen te helpen. In samenwerking met collega’s in Leiden en het Duitse Gießen werkt een groep onder leiding van prof. Rutger Ploeg (TRIO -  Institute for Transplantation, Immunology and Inflammation) er hard aan om de toekomst dichterbij te brengen. De ministeriële toestemming is er al. Ploeg: “Diabeten met een eindstadium nierfalen zijn beter af met een transplantatie dan met dialyse. Door tegelijkertijd een pancreas te transplanteren kunnen de oog- en zenuwafwijkingen verbeteren, én de overleving in het algemeen.”

top

Dit voorjaar besluit minister Hoogervorst of er in Nederland een derde centrum voor harttransplantaties komt. Het hoofd van het Thoraxcentrum van het UMCG, prof. dr. Felix Zijlstra, zet nog eens uiteen waarom een derde centrum nodig is en waarom dit in Groningen moet komen.
Een derde harttransplantatiecentrum, naast de bestaande centra in Rotterdam en Utrecht, zou geen overbodige luxe zijn, meent prof. Zijlstra (CVC - Cardiovascular Center). “Ooit is vastgesteld dat er in Nederland jaarlijks zestig tot tachtig transplantaties uitgevoerd moeten worden, maar de huidige twee centra halen samen nog niet de helft daarvan. Daardoor staan patiënten onnodig lang op de wachtlijst en sterven er ook mensen voordat zij geholpen kunnen worden.” En dat terwijl Groningen er klaar voor is.

top

Hoe meer ontstekingscellen en littekenweefsel in de nieren aanwezig zijn, des te minder goed slaat een behandeling tegen nierziekten aan. De aanwezigheid van enkele van deze cellen en weefsels is ook te meten via de urine. De schade die littekenweefsel veroorzaakt, kan beperkt worden door een combinatie van een zoutbeperkt dieet met bloeddrukverlagende middelen. Dit blijkt uit onderzoek van Andrea Kramer van het Universitair Medisch Centrum Groningen (GIKD - Groningen Institute for Kidney Diseases). Zij promoveert op 17 mei 2006 op haar onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen.

top

Groningen university researcher Dirk Jan van Drooge (BDDD - Institute for Biopharmaceuticals: Discovery, Design, Delivery) has succeeded in adapting drugs to dissolve more quickly in the stomach, thus making them more effective. Many potential new medicines are lipophilic, which means they dissolve poorly in a watery environment like the stomach or intestines. For this reason, only a small amount is absorbed into the body, sometimes as little as 5 per cent. Absorption is also very dependent on factors such as whether the stomach is full or not. Because these drugs dissolve extremely slowly, they are more easily filtered out of the blood than absorbed into it.

top

Nog dit jaar komen de eerste vaccins tegen baarmoederhalskanker op de markt. Zoals de DKTP-prik kinderziekten buiten de deur houdt, moet een injectie op twaalfjarige leeftijd beschermen tegen een infectie met het humaan papillomavirus (HPV) en dus tegen baarmoederhalskanker. Tegelijkertijd wordt hard gewerkt aan een therapeutisch vaccin. Dat moet vrouwen met (voorstadia) van baarmoederhalskanker helpen de beginnende tumoren zelf te lijf te gaan. Prof. dr. Gemma Kenter, hoogleraar gynaecologische oncologie bij het LUMC in Leiden, werkt aan zo’n vaccin. De eerste klinische experimenten zijn inmiddels gedaan.

Ook het UMCG Groningen werkt aan een behandelvaccin tegen baarmoederhlaskanker. Anders dan in Leiden gebruikt men geen eiwitvaccin, maar een recombinant virus (Semliki Forest Virus). Dat brengt de belangrijkste eiwitten van de E6 en E7 regio van het papillomavirus toto expressie en stimuleert zo het afweer systeem. Het afweersysteem ruimt vervolgens de HPV-geinfecteerde cellen op. De opgewekte afweer lijkt in muizen sterker dan die van het eiwitvaccin. Voor klinische studies wacht onderzoeker dr. Toos Daemen (TRIO- Institute for Transplantation, Infection and Immunity) nog op toestemming.

top

Het Nederlands Influenza Vaccin Research Centrum NIVAREC is een samenwerkingsverband tussen de universiteiten van Rotterdam en Groningen en het farmaceutische bedrijf Solvay. Doel is het vinden van een griepvaccin dat effectiever is en sneller te produceren. Dat is handig voor de jaarlijkse influenza-epidemie, maar vooral voor het geval van een wereldwijde epidemie (pandemie) met een nieuw influenzavirus, zoals het H5N1 virus dat nu nog vooral onder vogels voorkomt. Nieuwe technieken moeten de huidige kweek op eieren vervangen.

Bij een influenza-pandemie moeten we dus vaccins hebben die effectiever zijn en sneller zijn te produceren. Dat is de opdracht van NIVAREC, het Nederlands Influenza Vaccin Research Centrum’, zegt prof. dr. Jan Wilschut (TRIO- Institute for Transplantation, infection and Immunology) van de sectie Moleculaire Virologie van het UMCG Groningen. Groningen is penvoerder van het virtuele onderzoekscentrum NIVAREC dat met 1,35 miljoen euro door ZonMw wordt ondersteund. In NIVAREC nemen ook de afdeling Virologie van het ErasmusMC in Rotterdam (prof. dr. Ab Osterhaus) en Solvay Pharmaceuticals in Weesp deel. Het huidige vaccin tegen influenza kan beter, zegt de Groningse projectleider dr. Anke Huckriede (TRIO- Institute for Transplantation, infection and Immunology).

top

Wetenschappers en beleidsmakers kunnen niet uitsluiten dat een bacterie die in melk voorkomt, betrokken is bij de ziekte van Crohn. Maar wat wordt gedaan met die wetenschap? In Nederland lijden circa 30.000 mensen aan de ziekte van Crohn. Jaarlijks komen daar ongeveer 1000 bij.

Naar aanleiding van de uitzending van TROS Radar, wilde de Maag-, darm- en leverarts Dr. Gerard Dijkstra (CLDS - Centre for Digestive and Metabolic Diseases) graag reageren. Een deel van zijn reactie: Verband met de paratuberculose bacterie? De ziekte van Crohn lijkt erg op een infectie met de mycobacterium paratuberculosis bij dieren. Deze paratuberculose bacterie komt steeds vaker voor in ons (drink)water en voedsel. Ook de ziekte van Crohn komt steeds vaker voor. Daarom wordt er al jaren onderzoek gedaan naar een mogelijke rol van deze paratuberculose bacterie bij het ontstaan van de ziekte van Crohn.

top

Alle geneesmiddelen hebben bijwerkingen:behalve op het zieke weefsel hebben
ze ook effect op gezonde delen van het lichaam.‘Drug Targeting ’ moet een genees--
middel alleen daar brengen waar het nodig is.Dat scheelt bijwerkingen.Twee jonge
hoogleraren over de kunst van het raakschieten. Farmacologe Ingrid Molema : ‘Ik bestudeer
de kleinste bloedvaatjes van het lichaam. De cellen die deze haarvaatjes vormen, de endotheelcellen,spelen een belangrijke rol bij ontstekingen en bij de groei van nieuwe bloedvaten.
Bioloog Klaas Poelstra :‘Mijn onderzoek richt zich hoofdzakelijk op de lever. Chronische
ontsteking van de lever – bijvoorbeeld door hepatitis C of alcoholmisbruik – leidt tot
fibrose,de vorming van bindweefsel.Deze ziekte is op dit moment niet te behandelen.

top

PhD-student Janine Kruit (CLDS- Centre for Digestive and Metabolic Diseases) has made a short stay at the Universitiy of Britisch Columbia's Centre for Molecular Medicine and Therapeutics. This has resultd in a collaborative programme on "good cholesterol", which is described below.
Scientists at the University of British Columbia’s Centre for Molecular Medicine and Therapeutics have provided the first definitive proof that the intestine, together with the liver, produce nearly all of the body’s “good cholesterol.” This discovery could lead to new therapeutic opportunities in patients with cardiovascular disease.
Published today and featured on the cover of the Journal of Clinical Investigation (JCI), Dr. Michael Hayden and collaborators used a gene-deletion approach in mice to demonstrate that the ABCA1 gene in the intestine plays a key role in the production of high-density lipoprotein (HDL) or “good cholesterol”. This unexpected finding establishes the intestine as an important source of HDL.
Collaborator, amongst others, on this project include Groningen University's prof. Folkert Kuipers.

top

Ieder organisme, dus ook het menselijk lichaam, bestaat uit cellen. In iedere cel bepalen de genen wat het doel of de functie van de cel is. De wetenschap is inmiddels zo ver dat we kunnen sleutelen aan de genen. Die versleutelde cellen kunnen worden ingebracht in het menselijk lichaam. Gezonde cellen vormen de basis voor de genezing van genetische ziekten: gentherapie.

Maar als gezonde mensen genetisch veranderde cellen krijgen om beter te presteren is er geen sprake van gentherapie maar van gendoping. Hoogleraar Therapeutische genmodulatie Hidde Haisma (BDDD-Institute for Biopharmaceuticals: Design, Discovery, Delivery) schreef voor de Nederlandse regering een rapport over genetische doping. In Adams Appel vertelt hij over de stand van de wetenschap en over de grens tussen gentherapie en gendoping.

< Video: Adamsappel, 29 Maart 2006>

<scientific publications Prof.dr. Haisma>

top

Wat heeft een cardioloog een uitbehandelde chronische hartpatiënt te bieden? Meestal niet bijster veel, vinden de cardiologen zelf. Wel signaleert het Thoraxcentrum bij deze patiënten een grote behoefte aan begeleiding en voorlichting. Verpleegkundigen spelen bij de zorg aan deze patiënten dus een grote rol. Hoe is de zorg aan patiënten met hartfalen in het buitenland georganiseerd? Verpleegkundig onderzoekster dr. Tiny Jaarsma (Cardiovascular Center) van de afdeling Cardiologie verdiepte zich in deze vraag en bestudeerde een aantal buitenlandse oplossingen waaronder de aanpak van het Zweedse Linkoping University Hospital. Hartfalen is een chronische ziekte die ontstaat na een beschadiging van het hart, bijvoorbeeld een hartinfarct. Honderd procent genezing kan alleen met een harttransplantatie.

top

UMCG Coördineert internationaal zetmeelonderzoek
Hoe snel worden verschillende voedingsstoffen opgenomen in het lichaam? En kun je iets zeggen over de mogelijke effecten voor de gezondheid van een bepaald dieet? Verschillende Europese universiteiten werken sinds 2002 onder leiding van de Groningse hoogleraar voeding Roel Vonk (Center for Liver Digestive and Metabolic Diseases) in het project Eurostarch aan die vragen.
Of je nou aardappels eet of spaghetti, boterhammen of cornflakes: het bevat allemaal zetmeel. Wereldwijd is zetmeel de belangrijkste energiebron in onze voeding. In het lichaam wordt dat zetmeel omgezet in glucose (‘druivensuiker’) dat energie levert aan bijvoorbeeld spieren en hersenen. Zetmeel is niet één stof, het is een verzamelnaam voor groepen aan elkaar gekoppelde glucosemoleculen. Het aantal gekoppelde moleculen kan uiteenlopen van enkele duizenden tot een miljoen.

top

Een tien maanden oude baby heeft begin januari in het UMCG een deel van de lever van zijn vader gekregen. In Nederland is dit de eerste succesvolle levertransplantatie van een ouder naar een klein kind. Het jongetje, de inmiddels bijna twaalf maanden oude Brian, mocht 28 februari naar huis. Transplantaties bij jonge kinderen en baby’s worden vaker uitgevoerd, vertelt kinderarts Edmond Rings (Centre for Liver Digestive and Metabolic diseases). Een operatie waarbij een kind een deel van een orgaan van een levend familielid krijgt, was tot dusverre echter niet geslaagd.
Robert Porte  (Institute for Transplantation, Immunity and Inflammation), een van de betrokken chirurgen, legt uit dat de geopereerde lever bij de vader herstelt tot vrijwel de normale proporties.

top

Slobodan Milosevic heeft zijn gezondheid opzettelijk geschaad om een enkeltje Moskou te krijgen. Met die conclusie haalde de Groningse hoogleraar forensische toxicologie Speuren in bloed van Milosevic. Slobodan Milosevic heeft zijn gezondheid opzettelijk geschaad om een enkeltje Moskou te krijgen. Met die conclusie haalde de Groningse hoogleraar forensische toxicologie Donald Uges de wereldpers. Hoe het kwam dat hij het bloed van de voormalige Servische leider mocht onderzoeken, vertelt hij in de UK.

top

Vijf jaar geleden ontving RUG-hoogleraar longziekten Dirkje Postma (Groningen Research Institute for Asthma and COPD) de Spinozapremie, de belangrijkste Nederlandse onderzoeksprijs. Inmiddels is het geld – drie miljoen gulden – bijna op. “Ons onderzoek is gered door de Spinozapremie.”

top

Men who recover from testicular cancer have a positive approach and a good quality of life. However, one in eight feels anxiety about the cancer returning. Joke Fleer of the University Medical Centre Groningen (Northern Netherlands Oncology Center) reached this conclusion in her PhD study at Groningen University. She defended her thesis, titled 'Quality of life of testicular cancer survivors', on 1 March.

top

Hidde Haisma, professor of therapeutic gene modulation in Groningen (Institute of Biopharmaceuticals: Discovery, Design, Delivery), has raised doubts over the usefulness of sports doping controls. 'It remains difficult to check sportsmen on the use of forbidden resources', he says. 'New techniques such as genetic doping are very difficult to trace, and it may be that we should abolish doping controls entirely.'

top

Bij het ontstaan en beloop van chronische ziekten zijn vele factoren in het geding, die in meer of mindere mate op elkaar inwerken. Bij de een leidt dat tot ziekte, bij de ander niet. Sommige mensen krijgen meerdere chronische ziekten tegelijk. “LifeLines is wereldwijd het eerste onderzoek dat in de breedte en in de diepte op zoek gaat naar het waarom”, aldus onderzoeksleider prof. dr. Bruce Wolffenbuttel (Groningen Institute for \kidney Diseases). “Met als uiteindelijk doel dat we chronische ziekten beter kunnen voorkomen en behandelen.”

top

“Als ik kijk naar mijn eigen vakgebied, dan moet ik toch constateren dat men in de universitaire centra snakt naar dertigers die het werk als arts willen combineren met een wetenschappelijke carrière.” Professor Hanneke Kluin-Nelemans, (Northern Netherlands Oncology Center) van huis uit hematoloog, staat sinds december aan het hoofd van de Junior Scientific Masterclass. “Ik snap het wel hoor. Niet iedereen heeft zin in de extra druk van wetenschappelijk onderzoek en bovendien lokt het geld. Wie in een perifeer ziekenhuis aan de slag gaat, verdient beter. Maar eerlijk gezegd denk ik dat het werk in een universitair medisch centrum een stuk interessanter is. Als er nieuwe therapieën beschikbaar komen, dan zijn wij de eersten die ze kunnen gebruiken. We hebben de laboratoria, de cellijnen, mogelijkheden voor proefdieronderzoek, optimale gelegenheid voor klinische studies, noem het allemaal maar op. Source: Triakel, februarie 2006.

top

Elk mens is het resultaat van een samenspel tussen erfelijke factoren en zijn omgeving. Een van die omgevingsfactoren is voeding. Genetisch veranderen mensen nauwelijks en een optimale gezondheid is daardoor alleen te bereiken door ongunstige omgevingsfactoren ongedaan te maken. Op die manier zijn bijvoorbeeld veel infectieziekten uitgebannen. Door onze leefstijl zijn daar de bekende welvaartsziekten voor in de plaats gekomen. “De evolutie leert ons hoe we die zouden kunnen aanpakken”, zo meent klinisch chemicus prof. dr. Frits Muskiet -Center for Synthesis and Analysis-.

top

Het aantal te dikke kinderen neemt wereldwijd dramatisch toe. Ongezond eten en te weinig
lichaamsbeweging zijn veelgenoemde verklaringen. Deze trend is onrustbarend, omdat dikke kinderen vaak dik blijven, met alle gezondheidsproblemen van dien. Mogelijk zijn deze kinderen al vóór de geboorte hiertoe ‘geprogrammeerd’. Daarom is het zaak na te gaan of al vroeg in het leven voorspeld kan worden of iemand als kind en later als volwassene dik zal zijn, en of dit voorkomen kan worden. Reden genoeg om de oorzaken van deze epidemie verder te onderzoeken. Daarvoor is dit najaar in het UMCG het Groningen Expertisecentrum voor Kinderen met Obesitas (GECKO) opgericht. “Het idee voor GECKO is ruim anderhalf jaar oud”, vertelt prof. dr. Pieter Sauer (Center for Digestive and Metabolic Diseases) , hoogleraar Kindergeneeskunde en geestelijk vader van het centrum.

top

Wie geboren is kort na de Hongerwinter heeft een redelijke kans op chronisch overgewicht, type 2
diabetes of hart- en vaatziekten. Het is aannemelijk dat die problemen worden veroorzaakt door een gebrek aan voedingsstoffen in de baarmoeder. De hoeveelheid voedsel vóór en kort na de geboorte heeft namelijk grote invloed op de afstelling van de stofwisseling én op de latere gezondheid. Een te laag geboortegewicht geeft daardoor meer kans op hartklachten, terwijl een overmaat cholesterol eerder leidt tot aderverkalking. De samenhang tussen de voedingstoestand rond de geboorte en de gezondheid als volwassene staat bekend als de Barker-hypothese, genoemd naar de Britse medicus David Barker. “Barker was zo’n beetje de eerste die zei dat niet alleen erfelijke factoren een rol spelen bij dergelijke risico’s,” zegt bioloog dr. Torsten Plösch (Center for Digestive and Metabolic Diseases).

top

Langzaam verteerbare koolhydraten en voedingsvezels als vetvervangers. Traag verteerbaar zetmeel en voedingsvezels worden alom geprezen als natuurlijke vetvervangers. Ze zouden een van de middelen kunnen zijn in de strijd tegen overgewicht. Maar hard bewijs dat deze voedingsstoffen in het lichaam daadwerkelijk processen stimuleren die vetzucht tegengaan, bestaat nog niet. De sectie Medische Voedingsleer wil die leemte opvullen. “Bij voeding gaat het niet alléén om calorieën en bouwstoffen, maar ook om bij de vertering vrijkomende signaalstoffen of hormonen.” Een niet onaanzienlijk deel van de Nederlanders is te dik. Ze bewegen te weinig en eten te veel en te vet. Om aan de nodige energie te komen zou het veel beter zijn om maaltijden met meer langzaam verteerbaar zetmeel en voedingsvezels te eten, zegt prof. dr. Roel Vonk (Center for Digestive and Metabolic Diseases), hoogleraar Medische Voedingsleer in het UMCG.

top

De kwaliteit van leven van mensen met een voedselallergie. Voedselallergie komt steeds meer voor. Daarom heeft de EU besloten om een zeer breed onderzoek te financieren naar allerlei facetten van dit ongemak. Het UMCG participeert daarin met een promotieonderzoek naar de kwaliteit van leven van mensen met een voedselallergie. Bertine de Blok is in juni begonnen met dit onderzoek bij de onderafdeling Allergologie en de Beatrix Kinderkliniek. “Bij een voedselallergie is het zo dat je geen klachten hebt wanneer je niet eet waar je allergisch voor bent”, vertelt
Bertine de Blok (Groningen Research Institute for Asthma and COPD). Dr. Ewoud Dubois (Groningen Research Institute for Asthma and COPD) is haar begeleider.

top